لطف الله هنرفر

107

اصفهان ( فارسى )

( مقّدسى ارتفاع منارهء اين مسجد را هفتاد ذراع نوشته است ) . در محل مسجد جورجير ، كه تا نيمهء قرن يازدهم هجرى آثارى از آن بر جاى مانده بوده است ، در فاصله سال‌هاى 1067 تا 1073 هجرى ، به وسيله حكيم داود ، طبيب شاه عباس دوم ، مسجد حكيم بنا شده است كه هم‌اكنون يكى از بناهاى نفيس دورهء صفوى در اصفهان محسوب مىشود . مسجد حكيم چهار در دارد كه دوتاى آن‌ها در جنوب شرقى و جنوب غربى مسجد واقع است و دو در ديگر در شمال و شمال غربى مسجد قرار دارد . در شمال غربى هنوز هم بين اهالى محل به در جوجه يا جوجى معروف است كه تحريف شدهء اسم جورجير است و سردر باشكوه ديلمى آن در مردادماه 1335 به وسيلهء ادارهء باستان‌شناسى اصفهان از لابلاى قشرى ضخيم از كاهگل خارج شده و از نظر تاريخى ارزش فوق‌العاده دارد ، زيرا تنها اثر مهم موجود از دوره‌اى است كه اصفهان پايتخت آل بويه بوده است . سردر مزبور از نمونه‌هاى بسيار عالى هنر آجرتراشى و گچبرى در قرن چهارم هجرى است و فعلا در رديف ساير بناهاى قديمى گنجينهء اصفهان در معرض تماشاى سياحان قرار دارد . صفّه صاحب - در مسجد جمعهء اصفهان آثارى از دورهء ديالمه مشاهده مىشود و ايوان جنوبى مسجد هنوز به نام صفهء صاحب معروف است . گفته‌اند كه صاحب اسماعيل بن عباد در ايوان مزبور به تدريس مىپرداخته است ؛ ولى در هر صورت با توجه به تحولات ساختمانى و تغيير و تبديل‌هايى كه به عمل آمده اكنون نمىتوان سبك ساختمان ايوان صاحب را بدرستى تمام تعيين نمود ، زيرا از نظر شناسايى سبك‌هاى مختلف ساختمانى و آنچه از فحواى كتيبه‌هاى موجود برمىآيد ، ايوان جنوبى و ساير ايوان‌هاى واقع در شمال و شرق و غرب مسجد كه در نتيجه مسجد را به شكل « چهار ايوانى » درآورده است از ملحقات اوايل قرن ششم هجرى ، يعنى دورهء دوم عهد سلجوقى ، است و تزيينات